Adviesrecht, artikel 25 Wet op de ondernemingsraden
Adviesrecht OR: wat is het en hoe gebruik je het in de praktijk?
Veel ondernemingsraden krijgen vroeg of laat te maken met een adviesaanvraag. Een reorganisatie, een overname, een wijziging in de structuur of strategie van de organisatie. Vaak gaat het om besluiten met grote impact op medewerkers.
Het adviesrecht van de ondernemingsraad is in dit soort situaties één van de belangrijkste instrumenten om invloed uit te oefenen. Maar wat houdt dat recht precies in? Wanneer geldt het? En hoe zorg je ervoor dat je er als OR ook daadwerkelijk invloed mee hebt?
In dit artikel leggen we het helder uit en geven we je praktische handvatten.
Wat is het adviesrecht van de OR?
Het adviesrecht is vastgelegd in artikel 25 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Kort gezegd betekent het dat de bestuurder de ondernemingsraad om advies moet vragen bij belangrijke voorgenomen besluiten.
Het adviesrecht OR geldt dus niet voor besluiten die regelmatig worden genomen, maar voor besluiten met bijzondere bedrijfsorganisatorische of financieel-economische gevolgen. Waarbij de eventuele gevolgen voor het personeel een belangrijke factor vormen. Denk bijvoorbeeld aan een reorganisatie, een fusie of het uitbesteden van werkzaamheden.
Belangrijk om te weten: het gaat altijd om een voorgenomen besluit. De bestuurder moet de OR dus betrekken voordat het besluit definitief is genomen.
Wanneer heeft de OR adviesrecht?
De wet noemt de volgende situaties waarin adviesrecht geldt:
- verkoop van een onderneming of deel van de onderneming
- het oprichten, overnemen of afstoten van een onderneming of het aangaan of beëindigen van een fusie. of deelneming.
- beëindiging van de werkzaamheden van de onderneming of van een belangrijk onderdeel daarvan;
- belangrijke inkrimping, uitbreiding of andere wijziging van de werkzaamheden van de onderneming;
- belangrijke wijziging in de organisatie van de onderneming, dan wel in de verdeling van bevoegdheden binnen de onderneming;
- wijziging van de plaats waar de onderneming haar werkzaamheden uitoefent;
- het groepsgewijze werven of inlenen van arbeidskrachten;
- het doen van een belangrijke investering ten behoeve van de onderneming;
- het aantrekken van een belangrijk krediet ten behoeve van de onderneming;
- het verstrekken van een belangrijk krediet en het stellen van zekerheid voor belangrijke schulden van een andere ondernemer, tenzij dit geschiedt in de normale uitoefening van werkzaamheden in de onderneming;
- invoering of wijziging van een belangrijke technologische voorziening;
- het treffen van een belangrijke maatregel in verband met de zorg van de onderneming voor het milieu,
- vaststelling van een regeling met betrekking tot het zelf dragen van het risico, bedoeld in artikel 40, eerste lid, van de Wet financiering sociale verzekeringen;
- het verstrekken en het formuleren van een adviesopdracht aan een deskundige buiten de onderneming betreffende een der hiervoor bedoelde aangelegenheden.
Twijfel je of iets onder het adviesrecht valt? Dan is het verstandig om dit altijd bespreekbaar te maken met de bestuurder. In sommige gevallen kan de OR ook ongevraagd advies geven.
Welke stappen zet je tijdens een adviesaanvraag?
In onderstaande video leggen we uit welke stappen je als OR zet tijdens een adviesaanvraag.
Wat is het doel van het adviesrecht?
Het adviesrecht is er niet alleen om “ja of nee” te zeggen tegen een besluit. Het doel is juist: invloed uitoefenen op de kwaliteit van het besluit. Als OR kijk je hiervoor naar:
- de onderbouwing van het besluit
- de gevolgen voor medewerkers
- de lange termijn effecten voor de organisatie
- mogelijke alternatieven
Een goed adviestraject helpt om besluiten beter doordacht te maken en risico’s te verkleinen.
Hoe gebruik je het adviesrecht effectief?
In de praktijk maakt dit het verschil tussen “formeel betrokken zijn” en “echte invloed hebben”. Een paar belangrijke aandachtspunten:
Begin op tijd
Belangrijk is dat het advies gevraagd wordt op een moment dat het advies nog van wezenlijke invloed kan zijn op het besluit. Kortom er kan nog geen sprake zijn van een onomkeerbaar besluit.
Wacht niet tot de adviesaanvraag er ligt, maar probeer eerder betrokken te zijn. Bijvoorbeeld via het artikel 24 overleg.
Stel de juiste vragen
Niet alleen: “Wat is het plan?” Maar vooral:
- Waarom is hiervoor gekozen?
- Welke alternatieven zijn overwogen?
- Wat betekent dit voor medewerkers?
Zorg voor een goed proces
- Het advies moet schriftelijk worden voorgelegd. Waarbij de belangrijkste redenen voor het besluit en de gevolgen voor de medewerkers worden toegelicht. En natuurlijk de eventuele maatregelen die genomen worden naar aanleiding van deze gevolgen.
- Dit voorgenomen besluit wordt ten minste eenmaal in de overlegvergadering besproken.
- Na het advies wordt de ondernemingsraad door de ondernemer schriftelijk op de hoogte gesteld van het besluit.
- Als de ondernemer afwijkt van het advies van de ondernemingsraad is de ondernemer verplicht de uitvoering een maand op te schorten.
Documenteer hierbij goed welke informatie je hebt gekregen, welke gesprekken er zijn gevoerd en hoe je vervolgens tot je advies bent gekomen.
Wat als de bestuurder het advies niet overneemt?
Het kan gebeuren dat de bestuurder (gedeeltelijk) afwijkt van het advies van de OR. In dat geval moet de bestuurder dit schriftelijk toelichten en aangeven waarom het advies niet wordt gevolgd. De OR kan vervolgens besluiten om in beroep te gaan bij de Ondernemingskamer.
In de praktijk is dat een zwaar middel. Vaak is het effectiever om in een eerder stadium het gesprek goed te voeren en invloed uit te oefenen.
Meer leren?
Nog niet uitgeleerd over dit onderwerp?
Luister dan ook naar onze podcast met de titel “het adviesrecht“
Veelgestelde vragen over het adviesrecht van de OR
Moet de bestuurder altijd advies vragen?
Nee, alleen bij besluiten die onder artikel 25 WOR vallen of wanneer hierover afspraken zijn gemaakt.
Mag de OR ongevraagd advies geven?
Ja, dat kan altijd. Ook buiten formele adviesaanvragen om.
Wanneer moet de OR betrokken worden?
Op een moment dat het advies nog van invloed kan zijn op het besluit.
Meer lezen over adviesrecht OR?
Hoe schrijf je als ondernemingsraad een goed advies?
Wil je dat jullie OR-advies echt impact heeft? Leer hoe je een krachtig en concreet advies schrijft, de juiste toon kiest en bezwaren duidelijk formuleert, zodat de bestuurder niet alleen leest, maar ook handelt.
Wanneer is er sprake van een reorganisatie?
Stevige wijzigingen in een organisatie, maar de bestuurder claimt dat er ‘geen sprake is van een reorganisatie’ en dus geen adviesrecht. Wat te doen?
Invloed uitoefenen als OR bij een overname: 4 praktische tips
Een overname kan veel veranderingen met zich meebrengen. Hoe kun je als or invloed uitoefenen bij een overname op het besluitvormingsproces en de belangen van de werknemers behartigen? In dit blog vier tips met antwoord op deze vraag zodat je als OR meer invloed hebt bij een overname.
Escaleren als OR: wat kun je doen vóór je naar de rechter stapt?
In deze casus werd Loof betrokken met de vraag wat de OR kon doen nadat de bestuurder geen adviesaanvraag had ingediend. Lees welke stappen je kunt zetten als OR voordat je naar de rechter stapt.
Tot slot
Het adviesrecht is een krachtig instrument, mits je het goed gebruikt. Het draait niet alleen om het moment van adviseren, maar om het hele proces eromheen.
Wil je als OR meer grip krijgen op adviestrajecten en je invloed vergroten? We denken graag met je mee.