Wat is het instemmingsrecht?

Het instemmingsrecht is vastgelegd in artikel 27 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Kort gezegd betekent het: de bestuurder mag bepaalde besluiten pas uitvoeren als de OR ermee instemt. Dit geldt voor regelingen op het gebied van personeelsbeleid, mits deze niet al in de CAO zijn geregeld. Gaat de OR niet akkoord? Dan mag het besluit in principe niet worden uitgevoerd. Dat maakt dit recht zo krachtig.

Bij welke veranderingen geldt het instemmingsrecht?

De ondernemer behoeft de instemming van de ondernemingsraad voor elk door hem voorgenomen besluit tot vaststelling, wijziging of intrekking van:

• a. regelingen op grond van een pensioenovereenkomst, een winstdelingsregeling of een spaarregeling;
• b. een arbeids- en rusttijdenregeling of een vakantieregeling;
• c. een belonings- of een functiewaarderingssysteem;
• d. een regeling op het gebied van de arbeidsomstandigheden, het ziekteverzuim of het rentegratiebeleid;
• e. een regeling op het gebied van het aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid;
• f. een regeling op het gebied van de personeelsopleiding;
• g. een regeling op het gebied van de personeelsbeoordeling;
• h. een regeling op het gebied van het bedrijfsmaatschappelijk werk;
• i. een regeling op het gebied van het werkoverleg;
• j. een regeling op het gebied van de behandeling van klachten;
• k. een regeling omtrent het verwerken van alsmede de bescherming van de persoonsgegevens van de in de onderneming werkzame personen;
• l. een regeling inzake voorzieningen die gericht zijn op of geschikt zijn voor waarneming van of controle op aanwezigheid, gedrag of prestaties van de in de onderneming werkzame personen;
• m. een procedure voor het omgaan met het melden van een vermoeden van een misstand, als bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Wet Huis voor klokkenluiders; een en ander voor zover betrekking hebbende op alle of een groep van de in de onderneming werkzame personen.

Het proces bij het instemmingsrecht

Het proces lijkt sterk op dat van het adviesrecht.

• De ondernemer legt het te nemen besluit schriftelijk aan de ondernemingsraad voor.
• Hij verstrekt daarbij een overzicht van de beweegredenen voor het besluit, alsmede van de gevolgen die het besluit naar te verwachten valt voor de in de onderneming werkzame personen zal hebben.
• De ondernemingsraad neemt pas een besluit nadat hierover minste één maal overleg is gepleegd in een overlegvergadering.
• Na het overleg stuurt de ondernemingsraad zo spoedig mogelijk schriftelijk en voorzien van onderbouwing zijn beslissing aan de ondernemer.
• Na de beslissing van de ondernemingsraad deelt de ondernemer zo spoedig mogelijk schriftelijk aan de ondernemingsraad mee welk besluit hij heeft genomen en met ingang van welke datum hij dat besluit zal uitvoeren.

Uitzondering: mits niet in de CAO al geregeld

In de WOR wordt dat als volgt omschreven: De in het eerste lid bedoelde instemming is niet vereist, voor zover de betrokken aangelegenheid voor de onderneming reeds inhoudelijk is geregeld in een collectieve arbeidsovereenkomst of een regeling van arbeidsvoorwaarden vastgesteld door een publiekrechtelijk orgaan. Instemming is eveneens niet vereist voor zover ter zake van een aangelegenheid als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, sprake is van verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet.

Wat als de OR geen instemming geeft?

Als de OR niet instemt, heeft de bestuurder twee opties:

1. Het plan aanpassen
2. Naar de kantonrechter gaan

De kantonrechter geeft slechts toestemming, indien de beslissing van de ondernemingsraad om geen instemming te geven onredelijk is, of het voorgenomen besluit van de ondernemer gevergd wordt door zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen.

Wordt een besluit toch uitgevoerd zonder instemming? Dan kan de OR het besluit nietig verklaren. Let op: dit moet binnen één maand nadat het besluit bekend is. De OR kan daarnaast de kantonrechter vragen om de uitvoering van het besluit te stoppen.

Instemmingsrecht nu ook bij wijzigingen in pensioenovereenkomsten

Onder regelingen op grond van een pensioenovereenkomst als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, worden mede verstaan regelingen opgenomen in een uitvoeringsovereenkomst als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet of een uitvoeringsreglement als bedoeld in onderdeel b van de definitie van uitvoeringsreglement in artikel 1 van de Pensioenwet, die van invloed zijn op de pensioenovereenkomst waaronder in ieder geval worden begrepen: regelingen over de wijze waarop de verschuldigde premie wordt vastgesteld, de maatstaven voor en de voorwaarden waaronder toeslagverlening plaatsvindt en de keuze voor onderbrenging bij een bepaalde pensioenuitvoerder, pensioeninstelling uit een andere lidstaat of verzekeraar met zetel buiten Nederland als bedoeld in artikel 23, eerste lid, van de Pensioenwet.

Veelgestelde vragen over het instemmingsrecht

Meer lezen over dit onderwerp?

Tot slot

Het instemmingsrecht is een krachtig instrument om invloed uit te oefenen op het personeelsbeleid binnen de organisatie.

Juist omdat het zo’n zwaar recht is, is het belangrijk om goed te begrijpen wanneer het geldt en hoe je het in de praktijk toepast.

Wil je hier als OR sterker in worden? We denken graag met je mee.