Besluitvorming verbeteren is een herkenbaar thema voor veel ondernemingsraden. De OR heeft vaak een gezamenlijk doel, maar dat betekent niet dat het altijd eenvoudig is om tot een gedragen besluit te komen.
Zeker wanneer niet iedereen zich gehoord voelt, kan er weerstand ontstaan — of zelfs sabotage in de uitvoering. Hoe zorg je er dan voor dat alle meningen en invalshoeken ruimte krijgen?
In dit artikel vind je een praktisch stappenplan in 5 stappen om besluitvorming te verbeteren met behulp van Deep Democracy.
Waarom besluitvorming soms vastloopt
We willen als OR dat iedereen initiatief toont en meedenkt. Tegelijkertijd vinden we het vaak lastig wanneer ideeën niet aansluiten bij onze eigen visie of werkwijze. Daar ontstaat weerstand. En als die weerstand niet wordt uitgesproken, kan dat de besluitvorming — en vooral de uitvoering — in de weg staan. Het volgen van een methodiek kan dan helpen. Eén van die methodieken is Deep Democracy.
Wat is Deep Democracy?
Deep Democracy is een zienswijze en biedt handvatten voor een manier van besluitvorming waarbij alle stemmen in de groep worden meegenomen — ook die van de minderheid.
De gedachte is dat weerstand vaak waardevolle informatie bevat. Door goed te luisteren en verschillende perspectieven te onderzoeken, kun je besluiten verbeteren en meer draagvlak creëren.
De basis van een besluitvormingsproces volgens de Deep Democracy methode is samen te vatten in vijf stappen.
Stap 1 – Verzamel alle invalshoeken
Als OR-voorzitter is het belangrijk om alle perspectieven op tafel te krijgen. Denk aan:
- meningen
- ideeën
- invalshoeken
- zorgen
Juist ook de standpunten die haaks staan op de meerderheid zijn belangrijk.
Zorg voor een veilige setting waarin iedereen de ruimte krijgt om zich uit te spreken. Als facilitator is het belangrijk om je eigen mening even los te laten.
Let op: voorkom herhaling van standpunten om het gesprek efficiënt te houden.
Stap 2 – Zoek actief naar het alternatief
Vraag actief naar afwijkende meningen. Bijvoorbeeld:
- “Wie denkt hier heel anders over?”
- “Wat hebben we nog gemist?”
- “Wie heeft er nog een totaal ander idee?”
Vaak spreken mensen met een afwijkend standpunt zich niet vanzelf uit. Toch zit hier vaak waardevolle informatie.
Als deze perspectieven niet naar voren komen, kunnen ze later alsnog naar boven komen — bijvoorbeeld in weerstand tijdens de uitvoering.
Stap 3 – Verspreid het alternatief
Haal het afwijkende perspectief weg bij het individu en maak het een onderwerp van de groep. Vraag bijvoorbeeld:
- herkennen anderen zich hierin?
- zien anderen dit ook zo?
Hiermee nodig je anderen uit om zich uit te spreken. Soms denken meerdere OR-leden hetzelfde, maar durven ze dat niet direct te zeggen.
Stemmen
Er liggen nu meerdere voorstellen op tafel. Deze kunnen worden voorgelegd aan de OR. Is er een duidelijke meerderheid? Dan kan het besluit worden genomen. Maar dat is niet altijd het geval.
Stap 4 – Voeg de wijsheid van de minderheid toe
Wanneer er een minderheid is die niet kan meegaan in het besluit, is het belangrijk om hen actief te betrekken. Vraag:
- wat hebben jullie nodig om mee te kunnen gaan in dit besluit?
Zo erken je het perspectief van de minderheid en haal je waardevolle inzichten op. Deze inzichten kun je toevoegen aan het meerderheidsbesluit. Daarna kun je opnieuw stemmen.
Lukt het na meerdere pogingen nog niet om tot een besluit te komen? Dan is er vaak meer aan de hand.
Stap 5 – Duik in de onderstroom
Als besluitvorming blijft vastlopen, is het tijd om te kijken naar wat er onder de oppervlakte speelt. Denk aan:
- emoties
- onderliggende spanningen
- onuitgesproken dilemma’s
Als facilitator kun je benoemen wat je ziet gebeuren en OR-leden uitnodigen om dit bespreekbaar te maken. Omdat je als voorzitter zelf onderdeel bent van de groep, kan het in sommige gevallen helpen om een externe begeleider in te schakelen.
Samenvatting: waarom Deep Democracy werkt
Deep Democracy helpt om:
- alle perspectieven zichtbaar te maken
- weerstand om te zetten in waardevolle input
- draagvlak te vergroten
- betere besluiten te nemen
Door bewust ruimte te geven aan de minderheid, wordt besluitvorming sterker en effectiever.
Veelgestelde vragen over besluitvorming in de OR
Veelgestelde vragen over besluitvorming in de OR
Omdat verschillende belangen, perspectieven en emoties samenkomen in één overleg.
Wat is het voordeel van Deep Democracy?
Dat alle stemmen worden gehoord, inclusief de minderheid, wat zorgt voor betere en meer gedragen besluiten.
Wat als de OR er samen niet uitkomt?
Dan kan het helpen om de onderliggende dynamiek te bespreken of een externe begeleider in te schakelen.
Meer leren?
Wil je meer over dit onderwerp weten?
Luister dan ook naar onze podcast met de titel “deep democracy“
Of bekijk het webinar over het verminderen van weerstand bij besluitvorming.
Verder lezen?
Praktische besluitvorming met het BOB-model
Een OR-vergadering kan snel ontaarden in chaos, waar meningen en feiten door elkaar vliegen en de agenda uit zicht verdwijnt. Een gestructureerde aanpak kan dit veel efficiënter en transparanter maken. Het BOB-model helpt je hierbij.
3 tips om lange discussies in OR-vergaderingen te voorkomen
Lange discussies in vergaderingen wil je liever voorkomen. Daarom in dit blog drie invalshoeken met tips & tricks om de vergaderingen (en discussies) efficiënt te laten verlopen.
Sterk in overleg: hoe breng je de boodschap stevig en in verbinding?
Veel OR-leden herkennen het: je wilt iets zeggen, maar in het moment blijft het stil, terwijl je achteraf precies weet wat je had willen inbrengen. In deze blog tips om dit te doorbreken.
Hoe maak je als OR een goede belangenafweging bij nieuw beleid?
Wanneer nieuw beleid sterk afwijkt van het huidige beleid, kan het voor de ondernemingsraad lastig zijn om een goede belangenafweging te maken. Je vergelijkt dan soms letterlijk appels met peren. In dit artikel lees je tips hoe je toch tot een goed advies kunt komen.
