Hoe ontwikkel je de OR als strategische gesprekspartner?

Veel ondernemingsraden willen meer invloed op de koers van hun organisatie. Ze willen niet alleen reageren op adviesaanvragen of instemmingsverzoeken, maar ook eerder betrokken worden bij belangrijke ontwikkelingen. Toch begint strategische medezeggenschap niet bij meer informatie van de bestuurder of een beter artikel 24-overleg. Het begint met een verrassend eenvoudige vraag: Waar staat de OR eigenlijk zelf voor?

Strategisch meedenken begint met een eigen visie

Wanneer organisaties praten over strategie, gaat het vaak over groei, innovatie, arbeidsmarktontwikkelingen, digitalisering of veranderende wetgeving. Als OR wil je hierover kunnen meepraten. Maar dat lukt alleen wanneer je als ondernemingsraad zelf helder hebt wat je belangrijk vindt.

In de praktijk zien we dat veel OR’s vooral reageren op onderwerpen die vanuit de organisatie worden ingebracht. Dat is begrijpelijk, maar het maakt het lastig om richting te geven aan gesprekken. Een OR die strategisch gesprekspartner wil zijn, moet daarom eerst nadenken over de eigen koers.

Welke thema’s verdienen volgens jullie extra aandacht? Welke belangen van medewerkers willen jullie bewaken? En waar willen jullie als OR daadwerkelijk impact op maken? Wanneer daar overeenstemming over bestaat, ontstaat een stevig fundament voor strategische medezeggenschap.

De kracht van de Golden Circle

Een handige manier om hierover met elkaar in gesprek te gaan is de Golden Circle van Simon Sinek. Dit model helpt teams om hun drijfveren en prioriteiten scherp te krijgen.

Why: waarom doen we dit?

Deze vragen zijn misschien wel de belangrijkste:

• Waarom zitten wij als OR aan tafel? Wat motiveert ons?
• Wat vinden wij belangrijk voor medewerkers en organisatie?
• Waar willen we een verschil maken?

Het antwoord op deze vragen vormt de basis van jullie rol als ondernemingsraad.

How: hoe willen we werken?

Vervolgens kijk je naar de manier waarop je die rol wilt invullen. Willen jullie vooral verbinden? Kritisch meedenken? Problemen signaleren? Of juist initiatief nemen en onderwerpen zelf op de agenda zetten? De manier waarop een OR zich opstelt, bepaalt voor een groot deel hoe zij wordt gezien binnen de organisatie.

What: wat betekent dit concreet?

Pas daarna komt de vraag welke onderwerpen prioriteit krijgen. Denk bijvoorbeeld aan:

• duurzame inzetbaarheid;
• werkdruk;
• veiligheid;
• psychologische veiligheid;
• talentontwikkeling;
• goed werkgeverschap;
• cultuur en leiderschap.

Door bewust speerpunten te kiezen, ontstaat focus. En focus maakt het makkelijker om keuzes te maken.

Van reageren naar richting geven

Veel ondernemingsraden herkennen het gevoel dat er steeds meer informatie op hen afkomt. Nieuwe plannen, adviesaanvragen, reorganisaties, beleidswijzigingen en signalen vanuit medewerkers vragen voortdurend aandacht. Juist daarom helpt het om vooraf met elkaar te bepalen waar je als OR voor staat.

Wanneer veiligheid bijvoorbeeld een belangrijk speerpunt is, ontstaat automatisch een beoordelingskader. Bij elk nieuw voorstel kun je dan vragen:

• Wat betekent dit voor de veiligheid van medewerkers?
• Welke risico’s zien we?
• Draagt dit besluit bij aan een veilige werkomgeving?

Op dezelfde manier kun je kijken naar werkdruk, duurzame inzetbaarheid of inclusie. De onderwerpen die voor jullie belangrijk zijn, geven richting aan de vragen die je stelt en de positie die je inneemt. Zo verschuift de OR van een reactieve rol naar een proactieve rol.

Deze ontwikkeling sluit aan bij een recente oproep van de SER Commissie Bevordering Medezeggenschap. In haar advies over de actualisering van de WOR benadrukt de SER het belang van toekomstgerichte medezeggenschap en pleit zij ervoor dat bestuurder en OR structureel het gesprek voeren over strategische onderwerpen en de middellange en lange termijn van de organisatie. Daarmee wordt de rol van de OR als strategische gesprekspartner nog nadrukkelijker onderstreept. Lees meer: Maak de Wet op de ondernemingsraden (WOR) toekomstgerichter en actueler (SER).

Strategische invloed begint met goede vragen

Een ondernemingsraad hoeft geen strategisch adviesbureau te worden om een waardevolle gesprekspartner te zijn. Sterker nog: vaak zit de kracht juist in het stellen van de juiste vragen. Strategische vragen gaan meestal niet over details, maar over richting.

Denk bijvoorbeeld aan vragen als:

• Wat levert dit initiatief op voor de organisatie op de langere termijn?
• Welke alternatieven zijn onderzocht?
• Hoe sluit dit aan bij de bestaande strategie?
• Welke gevolgen heeft dit voor medewerkers?
• Welke kansen en risico’s zien we?

Door dit soort vragen te stellen ontstaat een gesprek over de toekomst van de organisatie in plaats van alleen over de uitvoering van plannen.

Strategisch gesprekspartner zijn is een keuze

Een OR wordt niet vanzelf een strategische gesprekspartner. Het vraagt om bewuste keuzes. Het begint dus met het formuleren van een gezamenlijke visie. Daarna volgt het bepalen van speerpunten en het ontwikkelen van een gemeenschappelijke taal om over strategie te praten.

Een ondernemingsraad die weet waar zij voor staat, kan beter prioriteiten stellen, duidelijker communiceren naar medewerkers en constructiever samenwerken met de bestuurder. En misschien nog belangrijker: zo wordt de OR herkenbaar. Niet alleen voor het bestuur, maar ook voor de achterban.

Wil je hier verder mee aan de slag?

In ons webinar “De OR als strategische gesprekspartner” gaan we dieper in op dit onderwerp. Daar bespreken we onder andere hoe je als OR een eigen strategisch kader ontwikkelt, hoe je focus aanbrengt in je werk en welke hulpmiddelen je kunt gebruiken om het gesprek met de bestuurder naar een hoger niveau te tillen.

Bekijk hier het volledige webinar:

Veelgestelde vragen over de OR als strategische gesprekspartner

Meer lezen?