Jouw rol als OR lid

Iedereen vervult verschillende rollen in het leven. In de privésfeer bijvoorbeeld als ouder, broer of zus, buur of vrijwilliger bij een vereniging. Op het werk is dat niet anders. Daar kun je bijvoorbeeld werknemer zijn, BHV’er, notulist, tijdbewaker, kritische denker of juist de creatieveling.

Wanneer je lid wordt van de ondernemingsraad komt daar nog een rol bij: de rol van OR-lid.

Maar wat betekent die rol precies? En hoe voorkom je dat verschillende rollen door elkaar gaan lopen?

Rolverwarring bij OR-leden

Het vervullen van verschillende rollen wordt ingewikkeld wanneer deze rollen door elkaar gaan lopen. Er kan dan verwarring ontstaan. Bij jezelf en bij anderen. Welke pet heeft iemand op?

Voor OR-leden is dit extra belangrijk. Je rol als OR-lid verschilt namelijk van je rol als werknemer binnen de organisatie. Je blijft dezelfde persoon, maar je kijkt vanuit een ander perspectief naar situaties en besluiten.

Daarom is het belangrijk om bewust te zijn van de verschillende rollen die je hebt en welk gedrag daarbij hoort.

Zonder last of ruggenspraak

Als OR-lid ben je meestal gekozen door collega’s. Je vervult die rol dus namens hen en niet alleen op persoonlijke titel. Tegelijkertijd hebben collega’s jou ook het mandaat gegeven om:

• namens hen in gesprek te gaan met de bestuurder
• als ondernemingsraad zelfstandig een oordeel te vormen
• belangen tegen elkaar af te wegen

Dat kan soms tot verwarring leiden. Bijvoorbeeld wanneer een OR positief is over een reorganisatie die op een afdeling plaatsvindt. Collega’s kunnen dan denken: “Hoe kun jij als OR-lid positief zijn over een reorganisatie op onze afdeling?”

Als medewerker kun je die reorganisatie misschien ook moeilijk vinden. Maar als OR-lid maak je een bredere belangenafweging. De ondernemingsraad kijkt namelijk naar:

• de lange termijn voor werkgelegenheid
• het belang van de organisatie
• het bredere werknemersbelang

Het belang van alle medewerkers

Als OR-lid vertegenwoordig je niet alleen jouw eigen afdeling, maar alle medewerkers van de organisatie.

Vanuit dat perspectief kan een besluit dat op korte termijn pijnlijk is, op lange termijn toch verstandig zijn. Bijvoorbeeld wanneer een reorganisatie nodig is om werkgelegenheid in de toekomst veilig te stellen.

Juist bij dit soort ingrijpende besluiten kan het wisselen van rollen lastig zijn. Niet alleen voor jou als OR-lid, maar ook voor je collega’s.

Wat kan helpen is om expliciet te benoemen vanuit welke rol je spreekt. Daarmee wordt duidelijker vanuit welk perspectief een besluit is genomen.

Geen hiërarchie in de medezeggenschap

Het bewustzijn van je rol als OR-lid is ook belangrijk tijdens het overleg met de bestuurder. Spreek je iemand vanuit je rol als werknemer? Of vanuit je rol als OR-lid? Het kan helpen om dat expliciet te maken.

In de medezeggenschap wordt vaak gesproken over “de bestuurder”, terwijl iemand in de praktijk bijvoorbeeld directeur, CEO of vestigingsmanager is. Die term wordt gebruikt om duidelijk te maken dat zowel de bestuurder als de OR-leden een andere rol vervullen dan in het dagelijkse werk.

Een belangrijk verschil is dat in de medezeggenschap de hiërarchie wegvalt. De bestuurder en de ondernemingsraad zijn gelijkwaardige gesprekspartners. Waar iemand normaal gesproken jouw leidinggevende kan zijn, vervalt die hiërarchische verhouding wanneer je met elkaar in gesprek bent vanuit de medezeggenschap.

In veel organisaties lukt het goed om vanuit die gelijkwaardigheid een constructieve dialoog te voeren. Wanneer dat minder vanzelfsprekend voelt, helpt het juist om bewust stil te staan bij:

• jouw OR-rol
• de rol van de bestuurder

Dat helpt om weer vanuit een gelijkwaardige positie in gesprek te gaan.

Bewust je OR-pet opzetten

Een belangrijke taak van de ondernemingsraad is om goed zicht te hebben op wat er leeft onder medewerkers. Wat speelt er op de werkvloer? Waar maken collega’s zich zorgen over?

OR-leden kunnen zulke signalen vaak makkelijker oppikken dan de directie. Dat gebeurt vaak vanzelf omdat je onderdeel bent van een team of afdeling. Maar het kan ook helpen om af en toe bewust je OR-pet op te zetten.

Bijvoorbeeld tijdens:

• de lunch
• een koffiepauze
• een informeel gesprek met collega’s

Op die manier kun je eenvoudig horen hoe collega’s over bepaalde onderwerpen denken. Een bijkomend voordeel is dat je daarmee ook werkt aan de zichtbaarheid van de ondernemingsraad.

Tot slot: wees bewust van je rol als OR-lid

Als OR-lid vervul je een rol die verschilt van je dagelijkse functie binnen de organisatie. In die rol kan het voorkomen dat je anders denkt of handelt dan je normaal zou doen als werknemer.

Daarom is het belangrijk om jezelf regelmatig de vraag te stellen: Vanuit welke rol handel ik nu? Spreek ik als OR-lid, of gewoon als medewerker?

Door bewust te zijn van de rol die je op dat moment vervult, voorkom je verwarring bij jezelf en bij anderen.

Veelgestelde vragen over de rol van een OR-lid

Verder lezen?